TRAI એ 'પ્રી-ટેગિંગ ઓફ વેરીએબલ્સ' નો નવો નિયમ લાગુ કર્યો છે

TRAI (ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા) એ તાજેતરમાં કોમર્શિયલ SMS માં થતા ફ્રોડ અને સ્પામ (અનિચ્છનીય સંદેશાઓ)ને રોકવા માટે 'પ્રી-ટેગિંગ ઓફ વેરીએબલ્સ' (pre-tagging of variables) નો નવો નિયમ લાગુ કર્યો છે.આ નિયમ ટેલિકોમર્શિયલ કમ્યુનિકેશન કસ્ટમર પ્રેફરન્સ રેગ્યુલેશન્સ (TCCCPR), 2018 ને વધુ મજબૂત બનાવે છે. જેનો હેતુ ઓનલાઈન થતી છેતરપિંડી, જેમ કે બેંકિંગ ફ્રોડ, અને માલવેર ફેલાવતા મેસેજને નિયંત્રિત કરવાનો છે.
વેરીએબલનું પ્રી-ટેગિંગ: કોઈપણ સંસ્થા (જેમ કે બેંકો, સરકારી સેવાઓ, ઈ-કોમર્સ કંપનીઓ) જ્યારે ગ્રાહકોને SMS મોકલે છે, ત્યારે મેસેજમાં બદલાતી વિગતો (જેમ કે OTP, રકમ, તારીખ, વગેરે) ને 'વેરીએબલ' કહેવાય છે. નવા નિયમ મુજબ, આ વેરીએબલ્સને મેસેજ મોકલતા પહેલા સિસ્ટમમાં 'પ્રી-ટેગ' (અગાઉથી ચિહ્નિત) કરવા ફરજિયાત છે. આ પ્રી-ટેગિંગ સુનિશ્ચિત કરે છે કે મેસેજની દરેક બદલાતી વિગત મોકલતા પહેલા માન્યતા અને સુરક્ષા તપાસ પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે. જેના કારણે સ્કેમર્સ માટે નકલી લિંક્સ અથવા નંબર્સનો ઉપયોગ કરીને બનાવટી મેસેજ મોકલવાનું મુશ્કેલ બનશે, કારણ કે દરેક મેસેજ ટેમ્પલેટ (માળખું) અને તેમાં વપરાતા વેરીએબલ્સ TRAI ના પ્લેટફોર્મ પર રજીસ્ટર અને માન્ય હોવા જોઈએ.આ પગલું ડિજિટલ સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે લેવામાં આવ્યું છે અને તેનો હેતુ ગ્રાહકોને અનિચ્છનીય અને છેતરામણા કોમર્શિયલ મેસેજથી બચાવવાનો છે. આ અંગે વધુ વિગતવાર માહિતી TRAI ની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર trai.gov.in મેળવી શકાય છે.

નવો ટેગિંગ નિયમ કેમ રજૂ કરવામાં આવ્યો

SMS ટેમ્પ્લેટ્સમાં એવા તત્વો હોય છે જે દરેક સંદેશ માટે બદલાય છે - જેમ કે ટ્રેકિંગ લિંક્સ, URL, એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ લિંક્સ અથવા કોલબેક નંબર્સ - જ્યારે બાકીનો ટેક્સ્ટ સ્થિર રહે છે. અનસોલિસિટેડ કોમર્શિયલ કોમ્યુનિકેશન (UCC) માં TRAI ની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે અગાઉથી નિર્ધારીતિ ટેગિંગનો અભાવને કારણે ખોટા તત્વો તેમાં, નોન-વ્હાઇટલિસ્ટેડ અથવા હાનિકારક URL, અસ્વીકૃત OTT/APK લિંક્સ, છેતરપિંડીભર્યા કોલબેક નંબર્સ મોકલી શકે છે.
આ ઉમેરાઓ ટેમ્પ્લેટ ચકાસણીમાંથી પસાર થયા કારણ કે ઍક્સેસ પ્રપ્રોવાઈડર વેરિયેબલ પાર્ટને ઓળખી અથવા ચકાસી શક્યા નથી. ફિશિંગ હુમલાઓ, નાણાકીય છેતરપિંડી, ડેટા ચોરી અને અન્ય સાયબર ઘટનાઓમાં આ જે અપૂરતી કડીઓનો નિયમિત ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
TRAI એ નોંધ્યું હતું કે ફેબ્રુઆરી 2023 અને મે 2023 માં જારી કરાયેલા અગાઉના નિર્દેશો, જેમાં ટેગિંગ અને વેરીએબલ્સને મર્યાદિત કરવાની આવશ્યકતા હતી, તે ઓપરેટરો દ્વારા લાગુ કરવામાં આવ્યા ન હતા. અનેક પરામર્શ પછી - તાજેતરમાં સપ્ટેમ્બર 2025 માં એક્સેસ પ્રોવાઇડર્સ અને સેલ્યુલર ઓપરેટર્સ એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયા (COAI) સાથે - એક પ્રમાણિત ટેગ સેટને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું હતું.

18 નવેમ્બર 2025 ના રોજના નિર્દેશમાં નીચે મુજબનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે:

1. બધા વેરીએબલ્સનું ફરજિયાત પ્રી-ટેગિંગ

દરેક વેરિએબલ ફિલ્ડમાં વર્ણનાત્મક ટેગ હોવો જોઈએ જે દર્શાવે છે:

સામગ્રીનો પ્રકાર
ઉપયોગનો હેતુ
એપ્લિકેબલ વેલિડેશન રૂલ
મંજૂર ટૅગ્સના ઉદાહરણોમાં શામેલ છે:

#url# — સામાન્ય વેબ લિંક્સ

#urlott# — OTT/APK/એપ ડાઉનલોડ લિંક્સ

#cbn# — કૉલબેક નંબર્સ

#email# — ઇમેઇલ પ્લેસહોલ્ડર્સ

#નંબર# / #સંખ્યાત્મક# — સંખ્યાત્મક મૂલ્યો

#આલ્ફાન્યૂમેરિક# — ID અથવા મિશ્ર-મૂલ્ય ફીલ્ડ્સ (મહત્તમ 40 અક્ષરો)

2. માન્યતા અને સ્ક્રબિંગ

એક્સેસ પ્રોવાઇડરે પ્રિ-વ્હાઇટલિસ્ટેડ સામે બધા ટૅગ કરેલા ફીલ્ડ્સને માન્ય કરવા આવશ્યક છે:

URL અને ટૂંકા URL
OTT અને APK ડાઉનલોડ લિંક્સ
મોબાઇલ, લેન્ડલાઇન અથવા ટોલ-ફ્રી કૉલબેક નંબર્સ
30 દિવસની અંદર સ્ક્રબિંગ સિસ્ટમ્સ સક્ષમ કરવી આવશ્યક છે.

3. નવા અને હાલના ટેમ્પ્લેટ્સ માટેના નિયમો

નવા ટેમ્પ્લેટ્સ: નિર્દેશના 10 દિવસ બાદ ફક્ત યોગ્ય ટેગિંગવાળા ટેમ્પ્લેટ્સને જ મજૂર કરાશે.

હાલના ટેમ્પ્લેટ્સ: ટેગ-આધારિત સ્ક્રબિંગની શરૂઆતથી 60 દિવસની અંદર બધાને પાલન કરવા માટે તેમાં આવશ્યક ફેરફાર કરવા જરૂરી છે.

સ્ક્રબિંગ શરૂ થયા પછીના પ્રથમ 60 દિવસ માટે સંદેશાઓ વિતરિત થવાનું ચાલુ રહેશે પણ
માન્યતામાં નિષ્ફળતાની નોંધ લેવાશે

સૌથી મહત્વનું એ છે કે, જો, વેરિએબલ ફિલ્ડના ટેગ પ્રિ વેલિડેટ નહીં હોય અને વેલિડેટ નહીં થાય તો તે 60 દિવસના સ્ક્રબિંગ પિરિયડ પછી ડિલિવરી થશે નહીં. દર 15 દિવસે ઓપરેટરે તેમનો પ્રોગ્રેસ રિપોર્ટ રજૂ કરવાનો રહેશે.