ગુરુના ચંદ્રો ઓરોરાને કેવી રીતે અસર કરે છે ? JWSTના નવા અવલોકમાં અનોખો ખુલાસો

ગુરુ ગ્રહ સૌરમંડળમાં સૌથી શક્તિશાળી ઓરોરા ઉત્પન્ન કરનાર ગ્રહ છે . આ તેજસ્વી પ્રકાશ તેના ધ્રુવોની આસપાસ દેખાય છે , જયારે ઊર્જાસભર ચાજર્ડ કણો ગ્રહના વાતાવરણ સાથે અથડાય છે .હવે નવા અવલોકનોથી જાણવા મળ્યું છે કે ગુરુના કેટલાક ચંદ્રો આ ઓરોરાનર અણધારી રીતે પ્રભાવિત કરી શકે છે . James Webb  SpaceTelescope(JWST ) નો ઉપયોગ કરીને વૈજ્ઞાનિકોએ ઓરોરાની અંદર બનતા અસામાન્ય ' ઠંડા પગના નિશાન ' શોધ્યા ચાર . આ અસર  ચંદ્રો અને ગુરુના વિશાળ ચુંબકીય ક્ષેત્ર વચ્ચે થતી ક્રિયાપ્રતિક્રિયાને કારણે સર્જાય છે .

આ તારણો સૂચવે છે કે ગેસ જાયન્ટ ગુરુનું વાતાવરણ તેના આસપાસ ભ્રમણ કરતા ચંદ્રોની પ્રવુતિઓ પર ઝડપથી પ્રતિક્રિયા આપે છે . આવી ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓને કારણે તાપમાન અને ચાજર્ડ કણોની ઘનતામાં ઝડપથી ફેરફાર જોવા મળે છે .

ચંદ્ર અને ગુરુ વચ્ચેની ચુંબકીય  ક્રિયાપ્રતિક્રિયા
Northumbria University ના સંશોધકો મુજબ JWST ના ડેટાના વિશ્લેષણ દરમિયાન જાણવા મળ્યું છે કે ગુરુના ચાર મોટા ચંદ્રો - lo, Europa, Ganymede અને Callisto ગ્રહના ચુંબકીય વાતાવરણને નોંધપાત્ર રીતે અસર કરે છે .

જયારે આ ચંદ્રો ગુરુના શક્તિશાળી ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે ક્રિયા કરે છે , ત્યારે તેઓ ચાજર્ડ કણોને વાતાવરણ તરફ દોરી જાય છે .આ પરિણામે ઓરોરામાં તેજસ્વી 'ઓરોરેલ ફૂટપ્રિન્ટ ' બને છે , જે સીધા ચંદ્રોની ભ્રમણકક્ષા સાથે જોડાયેલા હોય છે .

સૌરમંડળમાં સૌથી વધુ જ્વાળામુખી સક્રિય પદાર્થ માનવામાં આવતા lo માંથી ભારે પ્રમાણમાં ચાજર્ડ કણો બહાર પડે છે .આ કણો મળીને ગુરુની આસપાસ "lo પ્લાઝમા ટોરસ " બનાવે છે . જયારે ગેલિલિયન ચંદ્રો આ ક્ષેત્રમાંથી પસાર થાય છે , ત્યારે આયન ગુરુના વાતાવરણમાં ધકેલાય છે અને ઓરોરાને વધુ શક્તિશાળી બનાવે છે .

વેબ અવલોકનમાં ઠંડા વિસ્તાર અને કણોની વૃદ્ધિ 
સપ્ટેમ્બર 2023માં લેવામાં આવેલી પાંચ ઇમેજોના વિશ્વલેષણ દરમિયાન વૈજ્ઞાનિકોએ lo ના ઓરોરલ ફૂટપ્રિન્ટ નીચે એક ઠંડો વિસ્તાર જોયો. અહીં તાપમાન લગભગ 509 ડિગ્રી F  સુધી ઘટ્યું હતું , જયારે આયન ઘનતા આસપાસના ઓરોરલ ક્ષેત્રો કરતા લગભગ 45 ગણું વધારે નોંધાઈ હતી .

સંશોધકોએ શોધ્યું કે lo  ઓરોરલ ફૂટપ્રિન્ટમાં તાપમાન અને કણોની ઘનતા ખુબ ઝડપથી બદલાય છે . આથી એવું અનુમાન થાય છે કે ગુરુના ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં  અસ્થિર અને ઊર્જાસભર ઈલેક્ટ્રોન હાજર છે . જે ગ્રહના વાતાવરણને અવકાશમાં થતી પ્રવુતિઓ પર તરત પ્રતિક્રિયા આપવા માટે પ્રેરિત કરે છે .

જયારે પૃથ્વીનો ચંદ્ર આપણા ઓરોરા પર કોઈ ખાસ અસર કરતો નથી , ત્યારે Enceladus જેવા શનિના કેટલાક ચંદ્રો તેમના ગ્રહના ઓરોરા પર અસર કરી શકે  છે . આવી ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓના અભ્યાસથી વૈજ્ઞાનિકોને સમજવામાં મદદ મળે છે કે વિશાળ ગ્રહો અને તેમના ચંદ્રો વચ્ચે કેવી રીતે ગાઢ સંબંધ કાર્ય કરે છે .