4,500 પ્રકાશ વર્ષ દૂર મળેલા " Interstellar Ice " થી જીવનના રહસ્યો ખુલ્યા

પૃથ્વી પર પાણી ક્યાંથી આવ્યું હશે ? આ સવાલનો જવાબ હવે વૈજ્ઞાનિકો બાહ્ય અવકાશમાં શોધી રહ્યા છે અને હાલમાં એક રસપ્રદ શોધ સામે આવી છે .  NASA  ના SPHEREx telescope mission એ " સિગ્નસ  X " નામના વિસ્તારમાં પાણીના વિશાળ બરફના ભંડાર શોધ્યા છે . આ વિસ્તાર લગભગ 4,500 પ્રકાશ વર્ષ દૂર છે અને તેને  તારાઓના જન્મસ્થળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે . આ બરફના મોટા સમુહોને વૈજ્ઞાનિકોએ " ઇન્ટરસ્ટેલર  ગ્લેશિયર્સ " નામ આપ્યું છે . આ બરફ માત્ર પાણીથી જ ભરેલો નથી , પરંતુ તેમાં જીવન માટે જરૂરી રસાયણિક  તત્વો પણ મળી આવે છે . એટલે કે આવાં બરફના ભંડાર ભવિષ્યમાં નવા ગ્રહો પર જીવનની શરૂઆત માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે .

કોસ્મિક શીલ્ડ તરીકે ધૂળ 

આ અભ્યાસ 15 એપ્રિલ , 2026ના રોજ The Astrophysical Journal માં પ્રકાશિત થયો હતો . આ પ્રયોગનું નેતૃત્વ Joseph Hora નામના ખગોળશાસ્ત્રીએ  કર્યું હતું અને તે હાલમાં ઇન્ફ્રારેડ ટેક્નોલોજી દ્રારા આકાશનું વિગતવાર સ્કેનિંગ કરી રહ્યો છે. 

આ મિશનથી જાણવા મળ્યું છે કે સિગ્નસ X વિસ્તારમાં બરફ ખુબ જ મોટા વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે , જે પહેલાના અંદાજ કરતા ઘણો વધુ છે . ખાસ કરીને જ્યાં બરફ વધુ  છે , ત્યાં ધૂળના ખુબ જ નાનાં કણો પણ જોવા મળે છે . આ કણો એટલા નાના હોય છે કે સિગારેટના ધુમાડા કરતાં પણ નાના હોય છે .

આ ધૂળ એક પ્રકારની " કોસ્મિક શીલ્ડ " તરીકે કામ કરે છે . તે બરફને કડક રેડિએશનથી બચાવે છે , જેના કારણે બરફ લાંબા સમય સુધી ટકી શકે છે .

ભવિષ્યના ગ્રહો માટે જીવનનું બીજ 

આ શોધ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે બતાવે છે કે અવકાશમાં પાણી અને જીવન માટે જરૂરી તત્વો કેવી રીતે જળવાઈ રહે છે . વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે જયારે  નવા તારાઓ અને ગ્રહો બને છે , ત્યારે આ બરફના કણો તેમની સાથે જોડાઈ જાય છે .

ગુરુત્વાકર્ષણના કારણે ગેસ અને ધૂળ એકત્રિત થઈને ગ્રહો બનાવે છે અને આ પ્રક્રિયામાં બરફ પણ તેમાં સામેલ થઈ શકે છે . આ બરફ નવા ગ્રહો પર પાણી અને અન્ય  જરૂરી તત્વો પહોંચાડી શકે છે જે જીવનની શરૂઆત માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે .

SHEREx મિશન આગામી બે વર્ષ સુધી ચાલુ રહેશે . આ દરમિયાન , તે અમારી આકાશગંગામાં બરફના વિતરણ અને જુદી જુદી માહિતી ભેગી કરશે . આ શોધ  ભવિષ્યમાં જીવનની શોધ માટે નવી દિશા આપશે .