દૂરના તારામંડળમાંથી આવેલ 3I /ATLAS માં ભારે પાણીની અનોખી શોધ

એક અનોખો ઇન્ટરસ્ટેલર પદાર્થ  વૈજ્ઞાનિકોમાં ભારે ઉત્સાહ જગાવી રહ્યો છે , કારણ કે તે ગ્રહોની રચના વિશેની હાલની સમજણને બદલી શકે છે . 3I /ATLAS નામનો આ ધૂમકેતુ આપણા સૌરમંડળમાં પ્રવેશેલો ત્રીજો ઓળખાયેલ ઇન્ટરસ્ટેલર પદાર્થ છે . તેનું પહેલું નિરીક્ષણ 1 જુલાઈ 2025 ના રોજ  ATLAS   ટેલિસ્કોપ દ્રારા કરવામાં આવ્યું હતું ,  NASA દ્રારા ફંડેડ છે અને ચિલીમાંથી કાર્ય કરે છે . વૈજ્ઞાનિકોએ તેની અસાધારણ ઝડપને ધ્યાનમાં રાખીને તેને આપણા  સૌરમંડળની બહારથી આવેલ પદાર્થ તરીકે ઓળખ્યો .   તેમાં ભારે પાણીનું અસાધારણ પ્રમાણ મળ્યું છે , જે તેના  અત્યંત ઠંડા તારામંડળમાં  જન્મનો સંકેત આપે છે .

આ ધૂમકેતુને " ફ્રોઝન ફોસિલ "  તરીકે પણ જોવામાં આવે છે , કારણ કે તેમાં પ્રાચીન અવકાશીય પરિસ્થિતિઓના સંકેતો મળે છે . 23 એપ્રિલ 2026ના  રોજ  University of Michiganના લુઈસ ઈ . સાલાઝાર મંઝાનો અને તેમની ટીમે Nature Astronomy માં પ્રકાશિત અભ્યાસમાં ALMA ટેલિસ્કોપ એરેનો ઉપયોગ કરીને એક  મહત્વપૂર્ણ શોધ કરી . તેમણે પહેલી વખત કોઈ ઇન્ટરસ્ટેલર પદાર્થમાં " ડ્યુટેરેટેડ  પાણી " શોધ્યું . આ પાણીનો પ્રમાણ આપણા સૌરમંડળના ધૂમકેતુઓ કરતાં લગભગ 30 ગણો વધુ છે અને પૃથ્વીના મહાસાગરો કરતાં લગભગ 40 ગણો વધારે છે . 

આવું ઊંચું પ્રમાણ માત્ર અત્યંત નીચા તાપમાન (30 કેલ્વિનથી નીચે ) પર જ બને છે . તેથી વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે 3I /ATLAS કોઈ ખુબ જ ઠંડા અને દૂરના તારામંડળમાં રચાયો હતો . આ શોધ એ બતાવે છે કે તે પરિસ્થિતિઓ આપણા સૌરમંડળની તુલનામાં ઘણી અલગ હતી .

3I /ATLAS માત્ર એક ધૂમકેતુ નથી ,  પરંતુ તે દૂરના બ્રહ્માંડનો સંદેશાવાહક છે . આ પહેલા મળેલા ઇન્સ્ટરસ્ટેલર પદાર્થોમાંથી તેની ખાસ વાત એ છે કે તેનો D /H  માપવામાં આવ્યો છે . આ માપ દ્રારા વૈજ્ઞાનિકો તેના ઉત્પત્તિની જગ્યા અને સમય વિશે વધુ જાણકારી મેળવી શકે છે . સંશોધક ટેરેસા પેનેક - કેરેનો કહે છે કે દરેક ઇન્ટરસ્ટેલર પદાર્થ પોતાની સાથે  તેના ઇતિહાસની માહિતી લઈને આવે છે .

ALMA જેવા આધુનિક ટેલિસ્કોપ્સના કારણે હવે વૈજ્ઞાનિકો દૂરના તારામંડળોમાં ગ્રહોની રચનાને વધુ સારી રીતે સમજી શકે છે .