સનગ્રેઝર ધૂમકેતુ MAPS નો અંત : સૂર્યની ગરમી સામે ટકી ન શક્યો

એપ્રિલ 2026માં C/2026 A1 (MAPS) નામનો એક ખાસ પ્રકારનો ધૂમકેતુ સૂર્યની બહુ નજીક ગયો અને આખરે નાશ પામ્યો , આ ધૂમકેતુ " સનગ્રેઝર " કેટેગરીમાં  આવે છે , એટલે કે તે સીધો સૂર્યની નજીકથી પસાર થાય છે . તે ક્રેઉત્ઝ ગ્રુપનો ભાગ  હતો , જે એવા ધૂમકેતુઓનો પરિવાર છે જે વારંવાર સૂર્યની નજીક આવે છે . રસપ્રદ વાત એ છે કે MAPS ને વૈજ્ઞાનિકો પહેલા આકાશ નિરીક્ષકોએ શોધ્યો હતો . સૂર્યની નજીક જતા જ તેનો અભ્યાસ કરવા માટે NASA ના ઘણા મિશન કામે લાગી ગયા હતા  . પરંતુ અંતે તે સૂર્યની તીવ્ર ગરમી અને દબાણ સહન કરી શક્યો નહીં અને પૂરેપૂરો તૂટી ગયો . આ ઘટનાથી મળેલી માહિતી વૈજ્ઞાનિકોને  સૌરમંડળના પ્રારંભિક સમયને સમજવામાં મદદ કરશે .

સૌર મિશન ધૂમકેતુ MAPS નું અવલોકન 

NASAના વિવિધ અવકાશયાનો આ ધૂમકેતુને નજીકથી નિરીક્ષણ કરતા હતા . SOHO નામના મિશનના LASCO ઉપકરણએ MAPS ને સૂર્યની નજીક પહોંચતા  પહેલા સંપૂર્ણ હાલતમાં જોયો હતો . પરંતુ જયારે તે સૂર્યના સૌથી નજીક ( પેરિહેલિયન ) પહોંચ્યો , ત્યારે જ તે માત્ર ધૂળના વાદળોમાં બદલાઈ ગયો હતો . બીજી બાજુ , STEREO પ્રોબે તેને અલગ એંગલથી જોયો , જેમાં ધૂમકેતુ સૂર્યની આસપાસ ફરતો દેખાયો અને પછી અચાનક ગાયબ થઈ ગયો . વૈજ્ઞાનિકો  મુજબ , આ ધૂમકેતુ સૂર્ય સુધી પહોંચતા પહેલાં  જ તૂટી ગયો હતો . NASA ના PUNCH મિશને પણ તેની નજીકની તસવીરો લીધી હતી અને તેની પૂંછડી પર સૂર્યનો શું પ્રભાવ પડે છે તે  નોંધ્યું હતું .

સૂર્યની નજીક ધૂમકેતુ કેમ તૂટી જાય છે ?

ધૂમકેતુ મુખ્યતે બરફ , ધૂળ અને ગેસથી બનેલા હોય છે , જયારે સૂર્યની નજીક આવે છે , ત્યારે તાપમાન ખુબ જ વધી જાય છે , જેના કારણે અંદરનો બરફ ઓગળવા  લાગે છે અને ગેસ બને છે . આથી અંદર દબાણ વધે છે અને ધૂમકેતુ તૂટી જાય છે . એની સાથે સૂર્યનું ભારે આકર્ષણ બળ અને ખુબ જ ઝડપ ( લગભગ  1.6 મિલિયન કિમી પ્રતિ કલાક ) પણ તેને તોડી નાખે છે . અંતે , તેમાંથી માત્ર ધૂળ અને ગેસ જ બાકી રહે છે .

આવા ધૂમકેતુઓના અભ્યાસથી વૈજ્ઞાનિકોને સમજાય છે કે સૌરમંડળ કેવી રીતે બન્યું અને તેમાં ક્યા તત્વો સામેલ હતા . તેથી , આવા અવલોકન ભવિષ્યના સંશોધન માટે ખુબ જ  મહત્વપૂર્ણ છે .