મકોડાઓ લેગના વાળથી ગંધ શોધે છે, વૈજ્ઞાનિકોએ નોંધ્યું ખાસ માળખું

મકોડાઓની સમજશક્તિ અને તેમની ઈન્દ્રિયો વિશેના તાજેતરના અભ્યાસે મહત્વપૂર્ણ ખુલાસા કર્યા છે. હવે સુધી એવી માન્યતા હતી કે મકોડાઓમાં ગંધ ઓળખવાની ક્ષમતા અન્ય જીવજંતુઓ જેમ એન્ટેના દ્વારા નથી. પરંતુ હવે નવી શોધ મુજબ પુરુષ મકોડાઓ તેમના પગ પરના ખાસ વાળ, જેને "વોલ-પોર સેન્સિલ્લા" કહેવાય છે, દ્વારા મહિલા મકોડાઓના પેરોમોન જેવી વાયુઓની ગંધ શોધી શકે છે. આ રાસાયણિક સંકેતનો ઉપયોગ કરીને તેઓ શક્ય સાથી શોધે છે. આ શોધ મકોડાઓની ઇન્દ્રિય શક્તિની એક નવી દિશામાં સમજ આપે છે.

ઓલફેક્ટરી સેન્સિલ્લાની શોધ

"પ્રોસીડિંગ્સ ઓફ ધ નેશનલ એકેડેમી ઓફ સાઈન્સેસ"માં પ્રકાશિત આ અભ્યાસ અનુસાર, પુખ્ત પુરુષ વાસ્પ મકોડાઓના (Argiope bruennichi) ઉપરના પગ પર સુક્ષ્મ વોલ-પોર સેન્સિલ્લા જોવા મળ્યા. આ માઇક્રોસ્કોપિક માળખાઓ ખાસ પેરોમોન ઓળખવામાં ઉપયોગી થાય છે. સ્કેનિંગ ઇલેક્ટ્રોન માઈક્રોસ્કોપી દ્વારા નોંધાયું કે આ સેન્સિલ્લા માત્ર પુખ્ત પુરુષોમાં જ જોવા મળ્યા છે, જ્યારે મહિલા અને નાના પુરુષ મકોડાઓમાં તેમાં અભાવ જોવા મળ્યો. આ વિભાગી વહેંચાણ દર્શાવે છે કે આ માળખા મુખ્યત્વે જોડાણની પ્રક્રિયા માટે વિકસિત થયા છે.

પેરોમોન પ્રતિક્રિયાઓનું અધ્યયન

અભ્યાસમાં દર્શાવાયું કે પેરોમોનના નાનાપાયમના સંકેત, જેમ કે 20 નાનોગ્રામના પફ, પર મકોડાઓના નર્વસ સિસ્ટમમાં તીવ્ર પ્રતિક્રિયા જોવા મળી. આ સંકેતોના પ્રયોગમાં પુરુષ મકોડાઓના જુદા-જુદા પગના જોડાઓએ પ્રતિક્રિયા આપી. રિસર્ચરોનો મત છે કે મકોડાઓની આ ગંધ ઓળખવાની પ્રણાલી જંતુઓની ગંધ સંવેદનાની ક્ષમતા સાથે સરખી છે.

વિસ્તૃત અવકાશ

19 જુદા મકોડા પ્રજાતિઓમાં સંશોધનમાં જોવા મળ્યું કે પુખ્ત પુરુષ મકોડાઓમાં મોટાભાગે આ વોલ-પોર સેન્સિલ્લા હાજર હતા. જોકે કેટલીક પ્રાચીન પ્રજાતિઓમાં તેનો અભાવ હતો. ભવિષ્યના અભ્યાસોમાં મહિલા મકોડાઓમાં ગંધ ઓળખવાની પ્રક્રિયા અને તેની પ્રજાતિઓ પર અસરનો વધુ પાયો શોધવામાં આવશે.
આ શોધ મકોડાઓના જટિલ સેન્સરી મિકેનિઝમ્સની સમજણ માટે નવી દિશાઓ ખોલે છે.